1. แยกเงินเดือนกับรายได้แต่ละงาน
เงินเดือนจากการจ้างแรงงานอยู่ในมาตรา 40(1) ส่วนงานเสริมต้องดูลักษณะจริง เช่น รับทำงานให้ ค่าลิขสิทธิ์ ค่าเช่า วิชาชีพอิสระ หรือการค้าขาย อาจอยู่คนละประเภท อย่าจัดฟรีแลนซ์ทุกงานเป็น 40(8) เพียงเพราะไม่ใช่พนักงานประจำ ประเภทเงินได้ตามมาตรา 40
แนวทางเตรียมข้อมูล: จดว่างานอะไร ใครจ่าย สัญญากำหนดหน้าที่อย่างไร และรับเงินเมื่อใด หากแยกประเภทไม่ได้ ให้นำสัญญาและรายละเอียดงานให้ทีมบัญชีตรวจ ก่อนเลือกวิธีหักค่าใช้จ่าย
2. ตรวจว่าใช้ ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91
ภ.ง.ด.91 ใช้กับเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ประเภทเดียว หากมีเงินเดือนและเงินได้ประเภทอื่นที่ต้องรวมคำนวณ โดยทั่วไปใช้ ภ.ง.ด.90 ทั้งนี้ต้องตรวจเกณฑ์หน้าที่ยื่นและข้อยกเว้นของรายการด้วย ประเภทแบบและกำหนดเวลายื่น
ไม่มีภาษีต้องจ่าย ไม่ได้แปลว่าไม่มีหน้าที่ยื่น เพราะเกณฑ์ยื่นแบบพิจารณาเงินได้และสถานภาพ ส่วนภาษีคำนวณหลังหักรายการตามสิทธิ เกณฑ์ยื่นแบบ
3. รวบรวมยอดก่อนหักภาษีและหลักฐาน
- หนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรือ “50 ทวิ” จากนายจ้างและผู้ว่าจ้างที่เกี่ยวข้อง
- สัญญา ใบแจ้งหนี้ หลักฐานรับเงิน และรายงานจากแพลตฟอร์ม
- ค่าใช้จ่ายพร้อมหลักฐาน แยกตามประเภทงาน
- หลักฐานค่าลดหย่อนและภาษีที่ยื่นหรือชำระไว้ระหว่างปี
ยอดโอนสุทธิอาจต่ำกว่ารายได้เพราะถูกหักภาษี ให้เทียบหนังสือรับรอง ไม่ใช้ยอดเงินเข้าแทนรายได้ทุกกรณี ภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ใช้เครดิตได้จะหักจากภาษีที่คำนวณ ไม่หักซ้ำเป็นค่าใช้จ่าย มาตรา 50 ทวิ และ 60
4. แยกค่าใช้จ่ายออกจากค่าลดหย่อน
ค่าใช้จ่ายที่กฎหมายให้หักขึ้นกับประเภทเงินได้ ส่วนค่าลดหย่อนขึ้นกับสิทธิส่วนบุคคลและเงื่อนไขของปีภาษี จึงควรเก็บข้อมูลคนละส่วน
เงินได้มาตรา 40(1) และ 40(2) หักค่าใช้จ่ายเหมา 50% แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท ไม่ได้ให้เงินเดือนกับงานเสริมประเภท 40(2) แยกเพดานคนละก้อน ประเภทอื่นต้องตรวจเกณฑ์ของประเภทนั้น หลักเกณฑ์หักค่าใช้จ่าย
อ่านต่อ: ภาษีขั้นบันไดและค่าลดหย่อนรายปี
5. ตรวจหน้าที่ยื่นครึ่งปีด้วย
เงินได้มาตรา 40(5)–(8) ที่รับช่วงมกราคมถึงมิถุนายนและเข้าเกณฑ์ อาจทำให้มีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.94 ภายในเดือนกันยายนตามกำหนดปกติ จึงไม่ควรรอเก็บเอกสารปลายปีครั้งเดียว ตรวจประกาศของปีและช่องทางยื่นจริงด้วย มาตรา 56 ทวิ · แบบ ภ.ง.ด.94
ก่อนยื่น ให้ตรวจรายได้ที่ต้องรวม วิธีหักค่าใช้จ่าย และเครดิตภาษีให้ตรงหลักฐาน หากมีรายได้ต่างประเทศหรือรายการที่เลือกเสียภาษีแยกได้ ต้องตรวจเพิ่มเติม บทความนี้เน้นการเตรียมเอกสารเบื้องต้น
แหล่งข้อมูลทางการ
- กรมสรรพากร — มาตรา 40, 50 ทวิ, 56 ทวิ และ 60 / Classification and filing
- กรมสรรพากร — แบบและกำหนดเวลายื่น / Return types
- กรมสรรพากร — ค่าใช้จ่ายและเกณฑ์ยื่น / Deductions and thresholds
- กรมสรรพากร — แบบภาษีบุคคลธรรมดา / Personal income tax forms
เนื้อหาสรุปเพื่อความเข้าใจทั่วไป การนำไปใช้ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและหลักเกณฑ์ของช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง
