1. เริ่มจากเงินได้สุทธิ ไม่ใช่เงินเดือนคูณอัตราภาษี
สำหรับการคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาด้วยวิธีเงินได้สุทธิ ให้แยกเงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณ หักค่าใช้จ่ายตามประเภทเงินได้ และหักค่าลดหย่อนหรือรายการยกเว้นที่มีสิทธิ ก่อนนำเงินได้สุทธิไปคำนวณภาษีตามขั้นบันได
เงินได้สุทธิ = เงินได้ที่ต้องนำมารวมคำนวณ − ค่าใช้จ่ายที่หักได้ − ค่าลดหย่อนและรายการยกเว้นที่มีสิทธิ
เงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) หักค่าใช้จ่ายได้ 50% แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนค่าลดหย่อนผู้มีเงินได้ 60,000 บาทเป็นอีกส่วนหนึ่ง ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายก้อนเดียวกัน เงินได้ประเภทอื่นต้องตรวจหลักเกณฑ์ของประเภทนั้น หลักเกณฑ์กรมสรรพากร
2. ตารางภาษีขั้นบันได อ่านอย่างไร
ใช้อัตราของแต่ละช่วงกับเงินได้สุทธิเฉพาะส่วนที่อยู่ในช่วงนั้น เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้น เมื่อเงินได้ข้ามขั้น จะใช้อัตราที่สูงขึ้นเฉพาะส่วนที่เกิน ไม่ใช่ทั้งก้อน บัญชีอัตราภาษี · การยกเว้นช่วงแรก
| เงินได้สุทธิต่อปี (บาท) | อัตราที่ใช้กับส่วนในช่วงนั้น |
|---|---|
| ไม่เกิน 150,000 | ยกเว้น |
| เกิน 150,000 ถึง 300,000 | 5% |
| เกิน 300,000 ถึง 500,000 | 10% |
| เกิน 500,000 ถึง 750,000 | 15% |
| เกิน 750,000 ถึง 1,000,000 | 20% |
| เกิน 1,000,000 ถึง 2,000,000 | 25% |
| เกิน 2,000,000 ถึง 5,000,000 | 30% |
| เกิน 5,000,000 | 35% |
บทความนี้อธิบายวิธีเงินได้สุทธิทั่วไป ผู้มีเงินได้ประเภทอื่นหรือกรณีพิเศษอาจต้องตรวจวิธีคำนวณอื่นประกอบ จึงไม่ควรใช้ตารางนี้เป็นคำตอบสุดท้ายโดยไม่ตรวจประเภทเงินได้
3. ตรวจค่าลดหย่อนเป็นรายการ อย่ารวมเพดานทุกอย่างทันที
| รายการ | วงเงินและข้อควรตรวจ |
|---|---|
| ผู้มีเงินได้ | 60,000 บาท ตามหลักเกณฑ์ |
| คู่สมรสไม่มีเงินได้ | 60,000 บาท โดยต้องเข้าเงื่อนไขสถานภาพและการใช้สิทธิ |
| เบี้ยประกันสุขภาพของตนเอง | ตามจ่ายจริงไม่เกิน 25,000 บาท และเมื่อรวมกับเบี้ยประกันชีวิตและเงินฝากสงเคราะห์ชีวิตแล้วไม่เกิน 100,000 บาท ตามเงื่อนไข |
| เบี้ยประกันชีวิตของตนเอง | ตามจ่ายจริงรวมสิทธิที่เกี่ยวข้องไม่เกิน 100,000 บาท ต้องตรวจเงื่อนไขกรมธรรม์ เช่น ระยะคุ้มครองตั้งแต่ 10 ปี และบริษัทประกันในราชอาณาจักร |
สิทธิส่วนตัวและคู่สมรส · ประกันสุขภาพและเพดานรวม · เงื่อนไขประกันชีวิต
ตารางนี้ไม่ใช่รายการลดหย่อนครบทุกประเภทของปีภาษีใดปีหนึ่ง สิทธิที่เกี่ยวกับบุตร บิดามารดา เงินออมเพื่อเกษียณ เงินบริจาค และมาตรการชั่วคราวต้องตรวจเงื่อนไขและปีที่ใช้สิทธิแยกกัน การมีใบเสร็จไม่ได้ทำให้ทุกค่าใช้จ่ายนำมาลดหย่อนได้โดยอัตโนมัติ
4. วิธีรวบรวมค่าลดหย่อนรายปี
- ระบุปีภาษีและรวบรวมรายได้ตามประเภทจากเอกสารจริง
- แยกค่าใช้จ่ายที่กฎหมายให้หักออกจากค่าลดหย่อนส่วนตัว
- สำหรับแต่ละสิทธิ ตรวจคุณสมบัติ จำนวนที่จ่ายจริง หลักฐาน และเพดานเฉพาะรายการ
- ตรวจเพดานรวมของสิทธิที่ใช้วงเงินร่วมกันก่อนบวกยอดทั้งหมด
- นำยอดที่มีสิทธิจริงไปหัก แล้วคำนวณภาษีแยกตามช่วงเงินได้สุทธิ
- นำภาษีหัก ณ ที่จ่ายและเครดิตที่มีสิทธิมาพิจารณาภาษีชำระเพิ่มหรือขอคืนตามแบบ
ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นเครดิตภาษี ไม่ใช่ค่าลดหย่อนเงินได้ จึงไม่ควรนำไปหักในตำแหน่งเดียวกัน โครงสร้างการคำนวณในคู่มือ ภ.ง.ด.91 ปีภาษี 2568
5. ไม่มีภาษีต้องจ่าย อาจยังมีหน้าที่ยื่นแบบ
เกณฑ์ยื่นแบบกับเกณฑ์เงินได้สุทธิที่เริ่มเสียภาษีเป็นคนละเรื่อง เช่น ผู้เป็นโสดที่มีเฉพาะเงินเดือนและมีเงินได้พึงประเมินเกิน 120,000 บาทต่อปี มีเกณฑ์หน้าที่ยื่นแบบ แม้หลังหักรายการที่มีสิทธิแล้วอาจไม่มีภาษีต้องชำระ เกณฑ์หน้าที่ยื่นแบบ
ก่อนยื่นจริงให้ตรวจข้อมูลปีภาษีที่ยื่น โดยเฉพาะสิทธิชั่วคราวและกรณีมีรายได้หลายประเภท บทความนี้ตรวจแหล่งข้อมูลวันที่ 8 ตุลาคม 2569 และไม่ได้อ้างว่าครอบคลุมมาตรการพิเศษทั้งหมดของปี 2569 หากต้องการให้ช่วยตรวจรายการ สามารถเตรียมข้อมูลรายได้และหลักฐานลดหย่อนมาปรึกษา BFF ได้
แหล่งข้อมูลทางการ
- กรมสรรพากร — บัญชีอัตราภาษีเงินได้ / Personal income tax rate schedule
- กรมสรรพากร — โครงสร้างค่าใช้จ่าย ค่าลดหย่อน และเกณฑ์ยื่นแบบ / Expenses, allowances and filing thresholds
- กรมสรรพากร — Clear Cut เกร็ดลดหย่อน / Health insurance allowance conditions
- กรมสรรพากร — ค่าลดหย่อนประกันชีวิต / Life insurance conditions
- คู่มือ ภ.ง.ด.91 ปีภาษี 2568 — ใช้ประกอบการอธิบายหลักการ ไม่ใช่คู่มือสิทธิพิเศษปี 2569 / PND91 tax-year 2025 guide
เนื้อหาสรุปเพื่อความเข้าใจทั่วไป การนำไปใช้ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและหลักเกณฑ์ของช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง